5 redenen waarom we (graag) geloven in complottheorieën
1. Een complottheorie geeft antwoorden
Soms gebeuren er dingen in de wereld die we ons amper hadden kunnen voorstellen. Neem bijvoorbeeld het coronavirus: wie had ooit gedacht dat knuffelen met vrienden en familie een jaar lang verboden zou zijn?
Bij emotionele, onbegrijpelijke of onaangename gebeurtenissen zoeken we graag naar antwoorden. Een complottheorie geeft daar dan een eenvoudige verklaring voor, die soms aannemelijker is dan de werkelijkheid. Zo is het makkelijk om te geloven dat corona ontstaan is door de straling van het 5G-netwerk.
2. We hebben geleerd om te twijfelen
Twijfel vormt de basis van de wetenschap. Galileo was er niet van overtuigd dat de aarde het middelpunt van het universum was, en zette die twijfel om in een hypothese. Die hypothese werd bevestigd door bewijzen en uiteindelijk aanvaard door de hele wetenschappelijke gemeenschap. We hebben dus geleerd dat een kritische houding tegenover heersende opvattingen ons ver kan brengen: de geschiedenis heeft dat al meermaals bewezen!
3. We hebben soms een zondebok nodig
Wanneer we maatschappelijk in een kwetsbare positie zitten of het gevoel hebben dat ons onrecht werd aangedaan, doet het deugd als we daar iemand de schuld van kunnen geven. Zo kunnen we beter omgaan met ons gevoel.
4. Het internet sleept ons erin mee
Complottheorieën waren er ook in de middeleeuwen al, maar het internet en sociale media hebben de verspreiding ervan een flinke zet gegeven. Mensen die erin geloven, vinden elkaar via sociale media: aan de hand van groepen en pagina’s kunnen ze hun overtuigingen onderhouden en de theorie verder promoten. Ook algoritmes spelen geen onbelangrijke rol: las of zag je eerder iets dat met een complottheorie te maken heeft, dan zullen sociale media en zoekmachines proberen om je meer van hetzelfde voor te schotelen.
5. We maken graag deel uit van een groep
Er worden hele groepen en gemeenschappen opgebouwd rond complottheorieën. Van pagina’s en (geheime) groepen op sociale media tot discussiefora en zelfs volledige websites. Het kan mensen een fijn gevoel geven om deel uit te maken van zo’n community. Zo hebben ze toegang tot interessante kennis, waar veel anderen geen weet van hebben. Dat maakt hen speciaal!